Positieve effecten van contactkoren aangetoond!

Kwalitatief onderzoek in UK

In de Britse zorg- en welzijnssector wordt al langer gezongen met mensen met dementie dan in Vlaanderen: het ‘Singing with the Brain’ programma werd in 2003 op vraag van de Alzheimer Society ontwikkeld en gelanceerd.  Elf jaar later zijn er in de UK 101 plekken waar er volgens de methode van Singing with the Brain wordt gezongen met mensen met dementie. En er zijn lange wachtlijsten voor deelname. Het recente onderzoek (afgesloten in 2014) werd gefinancierd door de Britse Alzheimer Society en op hun vraag uitgevoerd door twee Britse universitaire onderzoeksinstellingen. De eerste helft van de resultaten worden in dit artikel samengevat en verdienen uw aandacht. In een volgend nummer van deze nieuwsbrief, publiceren wij het tweede en laatste deel van het studierapport.

Sociale inclusie

Alle mensen met dementie –ongeacht het stadium van hun ziekte- kunnen meedoen aan de activiteiten van het contactkoor en dat wordt door de deelnemers sterk gewaardeerd. Sociale inclusie is de wetenschappelijke term voor dit effect. Ook als veel dagelijkse activiteiten niet meer tot de mogelijkheden behoren, ervaren de deelnemers de zangsessies als een haalbare en aangename activiteit. Het zingen biedt iedereen de kans om fysische en emotioneel mee te doen.  Met een heel positief effect voor mensen met dementie én de verzorgende familieleden.

Veel mensen ervaren, door het (langdurig) zorgen voor een familielid met dementie, een sterke eenzaamheid. De sociale relaties en het aangepast netwerk die ontstaan via de zangsessies, maken de zorgtaak dragelijker. Met andere woorden: de contactkoor-bijeenkomsten als voedingsbodem voor een nieuwe solidariteit en gemeenschapszin. Alle zangers horen bij de groep en door regelmatig deelname ervaren zorgende familieleden minder druk, minder eenzaamheid, hebben ze een kleinere kans op een depressie. Bijgevolg is door de deelname aan een contactkoor een minder wat intensieve ondersteuning van de verzorgende familieleden mogelijk.

Een gedeelde ervaring

De gezamenlijke activiteiten van vroeger, zijn door de dementie niet langer mogelijk en dat veroorzaakt een sterk gevoel van verlies. Zeker als de personen met dementie in de meer apathische fase van de ziekte zitten en ook meer bij echtparen dan bij ouder-kind stellen. Zingen in een contactkoor zorgt opnieuw voor een gedeelde en wederzijds prettige ervaring, voor een betere zorgrelatie en voor meer welzijn bij alle zangers.

Een positieve invloed op relaties

Zingen in een contactkoor heeft een positieve invloed op relaties tussen mensen met dementie en de zorgverlener, maar ook op relaties met andere personen uit hun omgeving. Het samen zingen is het onderwerp geworden van nieuwe gesprekken – die eens niet gaan over de verzorging van de persoon met dementie- en vormt de basis van nieuwe verbindingen. Dit vernieuwde contact is erg belangrijk voor die relaties waar dementie quasi alle verdere communicatie onmogelijk gemaakt heeft.

Een maandelijkse of veertiendaagse zangsessie is maar een klein moment in het leven van mensen met dementie. De positieve invloed van het samen zingen op de wederzijdse relatie maakt de zangsessies nog waardevoller. Verzorgende familieleden melden een langdurig positief effect: het samen zingen heeft een gunstige invloed op hun welgevoelen en op hun zorg-capaciteit.

Herinneringen stimuleren

Zingen in contactkoren biedt –door de keuze voor bekende liedjes van toen- een stimulans tot reminiscentie: de personen met dementie herinneren zich dikwijls nog strofen en soms volledige teksten van liedjes. Dat geeft hen hoop en versterkt hun zelfbeeld in positieve zin. Samen met de liedjesteksten, komen ook de gevoelens en herinneringen die met de liedjes samenhangen.

Meer zelfs: herinneringen die met muziek worden opgeroepen, zijn meer specifiek, hebben meer emotionele impact en komen sneller naar boven. Ook werd duidelijk dat mensen met de ziekte van Alzheimer gemakkelijker gezongen teksten kunnen ‘terughalen’ dan gesproken teksten. Bij anderen personen is er geen verschil tussen gesproken en geschreven teksten. De muziek is een stimulans voor spontane herinneringen die verbonden zijn met hun eigen leven.

Het mechanisme dat aan de grondslag daarvan ligt, is nog niet duidelijk. Er wordt verondersteld dat de muziek-verwerkende zones van onze hersenen bij de ziekte van Alzheimer gespaard blijven. Muziek veroorzaakt ook opwinding, zorgt daardoor voor meer aandacht en zo voor betere herinneringen.

In het volgende nummer van deze nieuwsbrief, leest u o.a. over de mate waarin contactkoren de herinnering stimuleren van mensen met dementie en over het opzet van dit onderzoek.

Trackbacks/Pingbacks

  1. WZC Ter Engelen over activiteiten voor mensen met dementie | de Stem van ons Geheugen - March 9, 2015

    [...] Toch is het beter om de groep niet te groot te maken en de kansen op visueel en lichamelijk contact met de mensen met dementie te behouden. Daarom wordt aanbevolen om de deelnemers op te stellen in een cirkel. Lang samen zingen is ook niet de nodig: doorgaans volstaat een uur. De gezellige babbel nadien (eventueel bij een kop koffie of een glas fris) maakt het voor mantelzorgers extra aantrekkelijk om mee te doen. Zij komen zo in contact met lotgenoten en dat beschouwen dat als een grote meerwaarde. [...]

Leave a Reply